W Dzierżoniowie pamiętają o gruzińskim obrońcy Warszawy z 1939 roku

W Dzierżoniowie pamiętają o gruzińskim obrońcy Warszawy z 1939 roku

13  grudnia minęła 32. rocznica śmieci podpułkownika dyplomowanego Waleriana Tewzadze – dowódcy północnego odcinka obrony Warszawy w 1939 roku, a w czasie okupacji zastępcy dowódcy 7 Dywizji Piechoty Armii Krajowej. Po wojnie aż do śmierci mieszkańca Dzierżoniowa.

W. Tewzadze był oficerem Sztabu Generalnego w niepodległej Gruzji. W II Rzeczypospolitej bliskim współpracownikiem zwierzchnika oficerów kontraktowych, generała Zachariadze. Z polecenia generała w latach 20. nadzorował działalność Gruzińskiej Organizacji Wojskowej w Paryżu.  Był W. Tewzadze autorem opublikowanej w Warszawie w 1933 roku książki „Kaukaz. Szkic geograficzno-opisowy”. W 1939 roku dowódcą północnego odcinka obrony Warszawy. Odznaczony został orderem Virtuti Militari V klasy. W dotyczącym go wniosku o odznaczenie krzyżem VM, podpisanym 25 września 1939 roku przez pułkownika M. Porwita, przeczytać można między innymi: „Jako Dowódca Odcinka Północnego świeci przykładem odwagi i poświęcenia. Swym osobistym udziałem w walce w pierwszej linii, niezmordowaną energią i pracą bojową trzyma w ręku odcinek. Trwa na stale niszczonym posterunku (…)”. W czasie okupacji, pod pseudonimem „Tomasz”, był zastępcą dowódcy 7 Dywizji Piechoty AK. Po wojnie, jako „Walery Krzyżanowski”, zamieszkał w Dzierżoniowie na Dolnym Śląsku. W tym też mieście zmarł 13 grudnia 1985 roku. Na grobie podpułkownika umieszczono zdanie z jego testamentu: „Jako Gruzin chciałbym być pochowany w Gruzji, ale jestem szczęśliwy, że będę pochowany na ziemi szlachetnego i dzielnego Narodu Polskiego”

„Walerian Tewzadze zmarł w piątek, 13 grudnia 1985 roku, w dzierżoniowskim szpitalu przy ul. Słowiańskiej, dożywając zacnego wieku 91 lat. W starym poniemieckim budynku, przy niewielkiej i dość niepozornej uliczce, zakończyło się długie i barwne życie gruzińskiego oficera kontraktowego… Ale podobno człowiek żyje tak długo, jak długo się o nim pamięta?”
W dniu 32. rocznicy śmierci podpułkownika Tewzadze członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznej 58 pułku piechoty (4 psw) wystawili posterunek honorowy przy jego grobie na Cmentarzu Parafialnym w Dzierżoniowie.

Foto: Łukasz Kresa

Jeden Komentarz

  1. Cześć i wieczna chwała naszym bohaterom!

Zostaw Komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*